به گزارش سلامت نیوز به نقل از yahoo، برای برخی افراد، یک فنجان قهوه میتواند آنها را سرحال و هوشیار کند، اما برای بعضی دیگر حتی نوشیدن چند فنجان قهوه هم تغییر محسوسی در میزان انرژی ایجاد نمیکند. این تفاوت فقط به مقدار قهوهای که مینوشید مربوط نیست و عوامل زیستی مختلفی میتوانند حساسیت بدن به کافئین را تعیین کنند.
یک مطالعه جدید که در مجله علمی Brain and Behavior منتشر شده است، نشان میدهد واکنش افراد به کافئین میتواند تحت تأثیر ویژگیهای زیستی متفاوت باشد. پژوهشگران در این مطالعه روی گورخرماهیها دریافتند واکنشهای شبهاضطرابی به کافئین در میان حیوانات مختلف متفاوت بود و این تفاوت با عواملی مانند جنسیت و فعالیت ژنهای مرتبط با آدنوزین ارتباط داشت.
این یافتهها به شواهد رو به رشدی اضافه میشود که نشان میدهند حساسیت به کافئین فقط به میزان مصرف آن بستگی ندارد و زیستشناسی بدن نیز در نحوه واکنش به آن نقش دارد.
کافئین واقعاً در مغز چه میکند؟
بسیاری تصور میکنند کافئین مستقیماً انرژی بدن را افزایش میدهد، اما مکانیسم اصلی آن چیز دیگری است.
کافئین با مسدود کردن آدنوزین، مادهای که در طول روز در مغز تجمع پیدا میکند و در ایجاد احساس خستگی نقش دارد، باعث افزایش هوشیاری میشود. کافئین با اشغال گیرندههای آدنوزین، توانایی مغز برای دریافت پیام «نیاز به استراحت» را کاهش میدهد.
به همین دلیل، کافئین در واقع انرژی جدیدی تولید نمیکند، بلکه برای مدتی احساس خوابآلودگی و خستگی را پنهان میکند.
این موضوع میتواند توضیح دهد که چرا قهوه پس از یک شب کمخوابی گاهی اثر چندانی ندارد. زمانی که میزان آدنوزین در بدن بالا باشد، کافئین ممکن است نتواند بهطور کامل بر احساس خستگی غلبه کند. پس از کاهش اثر کافئین نیز آدنوزین تجمعیافته میتواند دوباره خود را نشان دهد و احساس خستگی شدیدی ایجاد کند.
چرا اثر کافئین در افراد متفاوت است؟
یکی از مهمترین عوامل، سرعت تجزیه کافئین در بدن است. به گفته دکتر مریلین کورنلیس، دانشیار تغذیه در دانشگاه نورثوسترن، پاک شدن کافئین از بدن بسته به ویژگیهای فردی میتواند حدود ۶ تا ۲۰ ساعت طول بکشد.
بخش مهمی از این تفاوت به آنزیمی در کبد به نام سیتوکروم P450 1A2 مربوط میشود که در تجزیه کافئین نقش دارد. فعالیت این آنزیم تحت تأثیر ژن CYP1A2 است.
افرادی که کافئین را سریعتر متابولیزه میکنند، آن را زودتر از بدن دفع میکنند؛ در حالی که در افراد با متابولیسم کندتر، کافئین مدت بیشتری در بدن باقی میماند.
به همین دلیل ممکن است فردی پس از نوشیدن یک فنجان قهوه در ابتدا اثر خاصی احساس نکند، اما چند ساعت بعد، با مصرف فنجان دوم، ناگهان دچار بیقراری یا اضطراب شود؛ زیرا کافئین فنجان اول هنوز در بدن او وجود دارد.
چرا قهوه بعد از مدتی کمتر اثر میکند؟
مصرف منظم قهوه میتواند باعث ایجاد تحمل به کافئین شود. با دریافت مکرر کافئین، مغز ممکن است تعداد گیرندههای آدنوزین را افزایش دهد. در نتیجه، همان مقدار کافئین نسبت به گذشته اثر کمتری ایجاد میکند.
به همین دلیل فردی که هر روز قهوه مینوشد ممکن است مقدار کافئینی را تحمل کند که برای فردی با مصرف کمتر، باعث بیقراری و اضطراب میشود.
البته قطع ناگهانی مصرف زیاد کافئین نیز میتواند باعث سردرد، خستگی و اختلال در تمرکز شود. این علائم نشان میدهند بدن در حال سازگار شدن دوباره با شرایطی است که در آن کافئین دیگر گیرندههای آدنوزین را مسدود نمیکند.
سیگار، داروها و بارداری چه تأثیری دارند؟
برخی عوامل رفتاری و فیزیولوژیک نیز میتوانند مدت ماندگاری کافئین در بدن را تغییر دهند.
سیگار کشیدن یکی از این عوامل است. پژوهشها نشان دادهاند که مصرف سیگار میتواند متابولیسم کافئین را سریعتر کند و باعث شود بدن آن را زودتر دفع کند. پس از ترک سیگار، این اثر از بین میرود و ممکن است همان مقدار قهوهای که فرد قبلاً مصرف میکرد، اثر بیشتری بر او داشته باشد.
برخی داروها نیز میتوانند سرعت دفع کافئین را کاهش دهند. از جمله برخی آنتیبیوتیکها، قرصهای ضدبارداری و داروهای تجویزی که ممکن است باعث شوند کافئین مدت بیشتری در بدن باقی بماند.
بارداری نیز میتواند متابولیسم کافئین را تغییر دهد. تغییرات هورمونی ممکن است فعالیت آنزیم کبدی مسئول تجزیه کافئین را کاهش دهد و در نتیجه کافئین مدت بیشتری در بدن باقی بماند.
سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) توصیه میکند زنان باردار مصرف کافئین خود را به کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در روز محدود کنند. این میزان تقریباً معادل دو فنجان قهوه فیلتری است، هرچند مقدار کافئین نوشیدنیها بسته به نوع و برند متفاوت است.
مطالعه روی گورخرماهیها چه چیزی به دانستههای ما اضافه میکند؟
پژوهشگران دانشگاه نبراسکا در اوماها در مطالعه خود رفتار گورخرماهیهایی را بررسی کردند که الگوهای رفتاری متفاوتی داشتند؛ از جمله ماهیهایی که حساسیت بیشتری به استرس نشان میدادند و گروههایی که رفتار اکتشافی بیشتری داشتند.
محققان دریافتند فعالیت برخی ژنهای مرتبط با آدنوزین در این گروهها متفاوت بود.
همچنین یک دوز پایین کافئین در همه ماهیها باعث افزایش رفتارهای شبهاضطرابی نشد و در نرهای حساستر به استرس، حتی با کاهش این رفتارها همراه بود.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این مطالعه روی حیوانات انجام شده و نمیتوان نتایج آن را مستقیماً به همه انسانها تعمیم داد. این مطالعه نیز به هیچ وجه نشان نمیدهد که کافئین میتواند برای درمان اضطراب استفاده شود.
اهمیت این یافتهها بیشتر در این است که نشان میدهد تفاوتهای زیستی میتوانند در نحوه واکنش موجودات مختلف به کافئین نقش داشته باشند.
اگر قهوه روی شما اثر نمیکند، چه کار کنید؟
برای بیشتر افراد، مصرف متعادل کافئین بیخطر است؛ اما زمان مصرف آن میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
دکتر لیندسی براونینگ، پژوهشگر خواب، توصیه میکند افراد حدود ۶ ساعت پیش از خواب از مصرف کافئین خودداری کنند. با این حال، او تأکید دارد که واکنش افراد متفاوت است و نمیتوان یک قانون ثابت را برای همه تعیین کرد.
برای مثال، فردی که ساعت ۱۰ شب میخوابد ممکن است بهتر باشد بعد از حدود ساعت ۲ بعدازظهر کافئین مصرف نکند؛ اما این زمان برای همه یکسان نیست.
افرادی که پس از مصرف کافئین دچار تپش قلب یا افزایش قابل توجه فشار خون میشوند، بهتر است درباره مصرف آن با پزشک مشورت کنند.
اگر احساس میکنید قهوه تأثیر چندانی بر شما ندارد، لزوماً به این معنا نیست که کافئین روی بدنتان اثر نمیگذارد. سرعت متابولیسم کافئین، میزان مصرف روزانه، ایجاد تحمل و عوامل دیگری مانند خواب، داروها و وضعیت فیزیولوژیک میتوانند تعیین کنند که بدن شما چگونه به کافئین پاسخ دهد.
نظر شما